Vụn bào gỗ hóa thành nhang — 225 năm một nghề, 80 năm trong một gia đình

Năm 1946, một người tên Meeran mở một xưởng đồ chơi ở Channapatna, một thị trấn thuộc bang Karnataka, miền nam Ấn Độ. Tám mươi năm sau, các cháu của ông vẫn theo nghề. Xưởng mang tên Meeran Art & Crafts, và họ là thế hệ thứ ba.

Cái nghề họ thừa kế còn già hơn chính gia đình khoảng một thế kỷ rưỡi. Channapatna đã tiện và phủ cánh kiến lên gỗ suốt chừng 225 năm. Theo lời xưởng kể, mọi chuyện bắt đầu khi Tipu Sultan, người trị vì Mysore, đưa thợ thủ công Ba Tư đến dạy thợ mộc địa phương nghệ thuật tiện phủ cánh kiến. Gia đình này không khởi xướng truyền thống đó. Họ gia nhập vào nó, rồi giữ lấy nó.

Turned and lacquered pieces in Channapatna, Karnataka — Meeran Art & Crafts

Gỗ là aale mara — gỗ ngà, Wrightia tinctoria — đủ mềm để tạo hình trên máy tiện tay và đủ cứng để chịu được một đứa trẻ. Thỉnh thoảng có thêm gỗ đàn hương và gỗ trắc. Màu là cánh kiến, một loại nhựa tự nhiên, được làm cùng với thuốc nhuộm thực vật. Kỹ thuật mà cái nghề này lấy làm tên gọi là tiện phủ cánh kiến: màu được đưa lên khi món đồ vẫn còn đang quay.

The colour goes on while the piece is still spinning

Rồi có một chi tiết khó quên. Vụn bào và mạt gỗ rơi ra từ máy tiện không bị quét vào thùng rác. Chúng được gom lại, và được làm thành nhang.

What comes off the lathe is collected, not swept into a bin

Đó không phải là một câu ai đó nghĩ ra cho tờ giới thiệu. Đó là cách thị trấn này vẫn luôn làm việc — làm điều mà ngày nay ta gọi là phát triển bền vững, khoảng hai thế kỷ trước khi có ai đó cần đến một từ như vậy.

Đồ chơi không có cạnh nhọn. Còn về màu sắc, chúng tôi xin dùng chính lời của xưởng chứ không dùng lời mình: "natural, non-toxic lac colours" (màu cánh kiến tự nhiên, không độc hại). Đó là điều họ khẳng định, và nó thuộc về họ.