تراشه‌ها عود می‌شوند — ۲۲۵ سال یک هنر، هشتاد سالش در یک خانواده

در سال ۱۹۴۶ مردی به نام میران در Channapatna، شهرکی در ایالت Karnataka در جنوب هند، کارگاهی برای ساخت اسباب‌بازی باز کرد. هشتاد سال بعد، نوه‌هایش هنوز همان کار را می‌کنند. نام کارگاه Meeran Art & Crafts است و آن‌ها نسل سوم‌اند.

هنری که به ارث برده‌اند حدود یک قرن و نیم از خود خانواده کهن‌تر است. در Channapatna نزدیک به ۲۲۵ سال است که چوب را خراطی و لاک‌کاری می‌کنند. روایت کارگاه این است که همه‌چیز وقتی آغاز شد که Tipu Sultan، فرمانروای Mysore، صنعتگران ایرانی را آورد تا هنر خراطی و لاک‌زنی را به چوب‌کاران محلی بیاموزند. خانواده این سنت را آغاز نکرد. به آن پیوست و بعد آن را نگه داشت.

Turned and lacquered pieces in Channapatna, Karnataka — Meeran Art & Crafts

چوب کار aale mara است — چوب عاج، Wrightia tinctoria — آن‌قدر نرم که روی چرخ دستی شکل بگیرد و آن‌قدر سخت که از دست یک کودک جان سالم به در ببرد. گاهی چوب صندل و چوب شیشم هم به کار می‌آید. رنگ از لاک می‌آید، رزینی طبیعی، که همراه با رنگ‌های گیاهی کار می‌شود. تکنیکی که نام این هنر از آن گرفته شده خراطی با لاک است: رنگ وقتی زده می‌شود که قطعه هنوز در حال چرخیدن است.

The colour goes on while the piece is still spinning

و بعد جزئیاتی هست که فراموش‌شدنی نیست. تراشه‌ها و خرده‌چوب‌هایی که از چرخ خراطی بیرون می‌آید به سطل زباله جارو نمی‌شود. جمعش می‌کنند و از آن عود می‌سازند.

What comes off the lathe is collected, not swept into a bin

این جمله‌ای نیست که کسی برای یک بروشور ساخته باشد. شهرک همیشه همین‌طور کار کرده است — همان کاری که امروز نامش را پایداری گذاشته‌ایم، حدود دو قرن پیش از آنکه کسی به چنین واژه‌ای نیاز پیدا کند.

اسباب‌بازی‌ها لبهٔ تیز ندارند. دربارهٔ رنگ‌ها هم به جای حرف خودمان از حرف خودِ کارگاه استفاده می‌کنیم: "natural, non-toxic lac colours" (رنگ‌های لاکی طبیعی و غیرسمی). این ادعا از آنِ آن‌هاست و گفتنش هم با خودشان است.